Kazanılmış Yerleşim (Earned Settlement): Reform Sizin İçin Gerçekte Ne Anlama Geliyor?

Hükûmet, Earned Settlement (Kazanılmış Yerleşim) istişare sürecine ilişkin yanıtını yayımladı ve bu gelişmenin ardından çok sayıda soru gündeme gelmeye başladı.

Bu yazıda yalnızca manşetlerde yer alan değişiklikleri değil, insanların en çok merak ettiği konuları ele almak istiyorum: Yeni sistemin yürürlüğe girme takvimi, 4 temel ilke, aile bireyleri ve bakmakla yükümlü olunan kişiler (dependants) üzerindeki etkileri, mültecilerin durumu ve geçiş hükümleri kapsamında kimlerin koruma altında olduğu.

Öncelikle, yürürlük takvimi

Açıklanan düzenlemeler henüz yürürlükteki hukuk kuralları değil.

Bağlayıcı düzenlemeler, Aralık ayında yayımlanması beklenen Statement of Changes (Göçmenlik Kurallarında Değişiklik Bildirimi) aracılığıyla yürürlüğe girecektir. Tedbirlerin 2027 yılından itibaren aşamalı olarak uygulanması öngörülmektedir.

Bugün itibarıyla mevcut göçmenlik kuralları uygulanmaya devam etmektedir ve önemli bazı ayrıntıların henüz netleşmesi gerekmektedir.

Ana değişiklik: 10 yıl, koşullara göre kısalabilir veya uzayabilir

Yerleşim iznine (Indefinite Leave to Remain - ILR) giden standart yolun 10 yıla çıkarılması öngörülmektedir.

Ancak bu süre herkes için değişmez bir süre olmayacaktır. Dört temel ilkeye bağlı olarak kişinin yerleşim iznine hak kazanma süresi kısalabilecek veya uzayabilecektir.

4 temel ilke

1. Karakter (Character)

Başvuru sahibinin sabıka kaydının bulunmaması ve devlete karşı ödenmemiş borçlarının olmaması gerekmektedir. Bu borçlar NHS, vergi, National Insurance ve Home Office kaynaklı borçları kapsamaktadır.

Yetişkinlik döneminde gerçekleştirilen göçmenlik ihlalleri, yerleşim iznine hak kazanma süresini 20 yıla kadar çıkarabilecektir. Yüksek gelir elde etmek, bu tür ihlallerin doğuracağı süre uzatımını telafi etmek için yeterli olmayacaktır.

2. Ekonomik ve toplumsal katkı (Contribution)

Süreklilik gösteren ve ölçülebilir bir katkı, yerleşim iznine giden süreyi kısaltabilecektir.

Temel eşik, üç yıl boyunca yıllık £12.571 gelir elde edilmesidir. Daha yüksek gelir seviyeleri, daha kısa yerleşim süreleri sağlayabilecektir:

• £50.271 gelir seviyesi, yerleşim süresinin 5 yıla indirilmesine katkı sağlayabilecektir.

• £125.141 gelir seviyesi ise bu sürenin 3 yıla kadar düşmesini sağlayabilecektir.

Kamu hizmetlerinde çalışma, Birleşik Krallık ile belirli bir bağın bulunması ve eşlerin gelirlerini birlikte değerlendirmesi de bu kapsamda dikkate alınacaktır.

3. Entegrasyon (Integration)

İngilizce dil yeterliliği şartının B1 seviyesinden B2 seviyesine yükseltilmesi öngörülmektedir.

Life in the UK Test şartı ise devam edecektir. Bununla birlikte, belirli yaş grupları ve sağlık koşullarına sahip kişiler için muafiyetler uygulanmaya devam edecektir.

4. İkamet (Residence)

Yalnızca yasal ve kesintisiz olarak, ilgili göçmenlik kategorisi kapsamında geçirilen süreler dikkate alınacaktır.

10 yıllık Long Residence başvuru yolunun kaldırılması planlanmaktadır. Student ve Visitor gibi geçici vize kategorilerinde geçirilen süreler hesaba katılmayacaktır.

Ayrıca farklı göçmenlik kategorilerinde geçirilen sürelerin birleştirilmesi de mümkün olmayacaktır.

Aile bireyleri ve bakmakla yükümlü olunan kişiler (Dependants)

Bu konuda bazı olumlu gelişmeler bulunmaktadır.

Hükûmet, tamamen bireysel değerlendirmeye dayalı modelden geri adım atarak aile bütünlüğüne daha fazla önem veren bir yaklaşım benimsemiştir.

Ana başvuru sahibiyle birlikte Birleşik Krallık'a gelen eş, gerekli şartları karşılaması hâlinde ana başvuru sahibiyle aynı zamanda yerleşim izni alabilecektir. Ana başvuru sahibinden daha sonra Birleşik Krallık'a katılan eş ise kendi uygunluk süresini tamamlamak zorunda olacaktır.

Önemli bir diğer nokta, hane halkının gelirlerinin birleştirilerek gerekli gelir eşiğinin karşılanabilecek olmasıdır.

Dolayısıyla çocuklara veya diğer aile bireylerine bakım sağlamak amacıyla daha az saat çalışan bir eş, hane halkının toplam geliri gerekli eşiği karşılıyorsa bu nedenle dezavantajlı duruma düşmeyecektir.

18 yaşından küçük çocuklar, ebeveynleriyle birlikte yerleşim izni almaya devam edecektir. Bu çocuklar gelir, devlete olan borçlar, İngilizce dil yeterliliği ve Life in the UK Test şartlarından muaf olacaktır. Ancak uygunluk ve sabıka kaydıyla ilgili kurallar uygulanmaya devam edecektir.

Birleşik Krallık'ta yedi yılını veya hayatının büyük bölümünü geçirmiş çocuklar ise mevcut düzenlemeler kapsamındaki haklarını koruyacaktır.

Mülteciler ve uluslararası koruma statüsü

Yeni düzenlemede uluslararası koruma statüsü ile yerleşim izni birbirinden ayrı konular olarak ele alınmaktadır.

Uluslararası koruma statüsü verilen kişiler bu korumayı muhafaza edecektir. Ancak yerleşim iznine giden yol; kişinin Birleşik Krallık'a hangi koşullarda geldiğine, ekonomik ve toplumsal katkısına, entegrasyon düzeyine ve göçmenlik kurallarına uyumuna bağlı olacaktır.

Birleşik Krallık içerisinde iltica başvurusunda bulunan kişiler için yerleşim iznine hak kazanma süresinin önemli ölçüde uzatılması öngörülmektedir. Bununla birlikte, düzenli olarak çalışmaya, eğitime veya mesleki eğitime yönelen kişiler için daha kısa bir başvuru yolu sunulacaktır.

Belirlenmiş Güvenli ve Yasal Güzergâhlar (Safe and Legal Routes) üzerinden kabul edilen mülteciler daha kısa yerleşim süresinden yararlanmaya devam edecektir.

UK Resettlement Scheme kapsamında yeniden yerleştirilen kişiler için ise daha düşük seviyede İngilizce dil şartı uygulanacaktır.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir teknik ayrıntı bulunmaktadır: Uluslararası koruma, mülteci statüsü veya Article 8 kapsamında geçirilen süreler, çalışma veya aile temelli göçmenlik kategorilerinde geçirilen sürelerle birleştirilemeyecektir.

Geçiş hükümleri: Gerçekte kimler koruma altında?

Bu konudaki en önemli tarih, Mayıs 2025'te yayımlanan Immigration White Paper tarihidir.

Geçiş hükümleri, bu tarihten önce Birleşik Krallık'ta bulunan ve açıkça tanımlanmış belirli grupları kapsamaktadır. Dolayısıyla Mayıs 2025'ten önce Birleşik Krallık'a gelmiş olan herkes için genel bir muafiyet söz konusu değildir.

Bakım çalışanları (Care Workers)

Mayıs 2025'ten önce ilgili vize kategorisine giriş yapmış veya bu kategoriye geçiş yapmış bakım çalışanları, belirli şartları karşılamaları hâlinde mevcut beş yıllık yerleşim süresinden yararlanmaya devam edecektir.

Bunun için £25.000 maaş şartı, sponsorluk ve istihdam koşullarının yanı sıra yeni asgari standartların da karşılanması gerekecektir.

Beş yılın sonunda gerekli şartları karşılayamayan kişiler, yeniden deneme imkânı elde etmek amacıyla ikinci bir beş yıllık Health and Care vizesi alabilecektir.

Hemşire yardımcıları ve öğretmen asistanları gibi RQF6 seviyesinin altında yer alan kamu hizmeti çalışanları için de benzer şekilde, mevcut kişileri kapsayan tek seferlik beş yıllık bir başvuru yolu korunmaktadır.

RQF6 seviyesinin altındaki mesleklerde çalışanlar

Daha önce önerilen ve bu meslek gruplarındaki çalışanlar için 15 yıllık bir yerleşim süresi öngören düzenlemeden vazgeçilmiştir.

Bu kişiler artık 15 yıl yerine 10 yıllık yerleşim süresine tabi olacaktır.

Mayıs 2025'ten sonra Birleşik Krallık'a gelen kişiler ise standart 10 yıllık yerleşim yoluna tabi olacaktır.

Adalet açısından değerlendirmem

Göçmenlik kuralları değişebilir ve hükûmetin bu konuda düzenleme yapma yetkisi bulunmaktadır.

Ancak insanlar hayatlarını, yürürlükteki kurallara güvenerek ve bu kurallara dayanarak planlamaktadır.

Bir hukuk sisteminin değeri, insanların o sisteme ve kendilerine sunulan haklara güvenebilmesinde yatar.

Geçiş hükümlerinin getirilmesi olumlu bir gelişmedir. Bununla birlikte, bu hükümler oldukça sınırlı kapsamlıdır. Eski kurallara güvenerek Birleşik Krallık'ta hayatlarını kurmuş olan pek çok kişi bu korumanın dışında kalmaktadır.

Değişiklik yapılacaksa, bu değişikliklerin insanların mevcut kurallara duyduğu güveni gözeten ve yeterince geniş kapsamlı geçiş korumalarıyla birlikte uygulanması gerektiğini düşünüyorum.

Şu aşamada ne yapmalısınız?

Panik yapmayın. Bugün itibarıyla mevcut göçmenlik kuralları uygulanmaya devam etmektedir. Eğer yerleşim izni başvurusu için gerekli şartları zaten karşılıyorsanız, bu durumun önemli bir değeri vardır.

Unutulmaması gereken önemli bir nokta var: Başvurular, başvurunun yapıldığı tarihte değil, kararın verildiği tarihte yürürlükte olan kurallara göre değerlendirilmektedir.

Bu nedenle, gerekli şartları karşıladığınızdan eminseniz başvurunuzu gereksiz yere ertelemeyin ve kendi durumunuza ilişkin profesyonel bir değerlendirme alın.

Statement of Changes yayımlandığında netleşen tüm ayrıntıları paylaşmaya devam edeceğim.

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır ve kişiye özel göçmenlik danışmanlığı niteliğinde değildir. Her başvuru sahibinin durumu kendine özgüdür. Point B Legal, Immigration Advice Authority tarafından en üst yetki seviyesi olan Level 3 kapsamında yetkilendirilmiştir.

Burcu Koroglu

Level 3 yetkili göçmenlik uzmanı, eski UKVI görevlisi (değerlendirme, karar ve doğrulama görevleri)

info@pointblegal.com

www.pointblegal.com